تیگران پتروسیان؛ استاد دفاع و پیشگیری

قهرمان شماره ۹ جهان در مجموعه «قهرمانان شطرنج جهان»

تیگران پتروسیان در تفلیس، در خانواده‌ای ارمنی، به دنیا آمد و بعدها به یکی از مهم‌ترین استادان شطرنج شوروی تبدیل شد. او در سال ۱۹۶۳ میخائیل بوتوینیک را شکست داد و قهرمان جهان شد. سه سال بعد نیز در برابر بوریس اسپاسکی از عنوانش دفاع کرد؛ اما در سال ۱۹۶۹، اسپاسکی قهرمانی را از او گرفت.

پتروسیان به‌خاطر دفاع قدرتمندش مشهور بود. او نه‌تنها تهدیدهای حریف را دفع می‌کرد، بلکه گاهی با یک حرکت آرام، نقشه‌ای را که حریف هنوز اجرا نکرده بود، از بین می‌برد. این شیوه را «پیشگیری» یا Prophylaxis می‌نامند.

یکی از ویژگی‌های شاخص بازی او، قربانی‌کردن کیفیت بود؛ یعنی گاهی رخ را در برابر فیل یا اسب می‌داد تا کنترل خانه‌ها، امنیت شاه یا برتری پوزیسیونی به دست آورد.

سبک بازی: دفاع، پیشگیری، کنترل خانه‌های مهم و قربانی کیفی.

نکتهٔ جالب: بسیاری از بازیکنان او را نمونهٔ برجستهٔ این ایده می‌دانند که شطرنج فقط حمله‌کردن نیست؛ گاهی جلوگیری از نقشهٔ حریف، بهترین نقشهٔ خودت است.

جملهٔ مشهور: یک عبارت شطرنجی که به او نسبت داده می‌شود این است که بهتر است از نقشه‌های حریف جلوگیری کنی تا اینکه صرفاً نقشهٔ خودت را دنبال کنی. این مضمون با سبک او سازگار است، اما برای نقل‌قول مستقیم باید منبع اولیه مشخص شود.